Unieke eigenschap

Afgelopen week was ik onze zolder aan het opruimen. Dit lijkt zo’n ‘never ending story’ omdat de spullen die er staan veel herinneringen naar boven brengen. Bij iedere oude schat die ik tegenkom gaan mijn herinneringen terug naar mooie tijden en is mijn voornemen om het weg te gooien als sneeuw voor de zon verdwenen. Met het gevolg dat die zolder van ons nooit leegraakt en onuitputtelijk veel verhalen lijkt te herbergen.

Keerpunt

Afijn, ik was op de zolder en kwam een boek tegen: “Keerpunt, van psychose naar herstel” door Bart de Ruijter. De schrijver heeft zelf meerdere psychoses meegemaakt en heeft het boek geschreven om zelf de ziekte schizofrenie, waarbij psychoses voorkomen, beter te begrijpen. Ook probeert hij met zijn boek een taboe te doorbreken. Zeer mooie uitgangspunten als je het mij vraagt.

5 jaar jaar geleden heeft mijn oudste zus een psychose doorgemaakt en ik moet zeggen dat het een ingewikkelde ziekte is voor zowel de persoon die het doormaakt als ook voor de mensen die er dicht naast staan. Zo ook voor mij. Ik vind het moeilijk te begrijpen wat het is, hoe het voelt en waar wanen en stemmen vandaan komen. Ook merk ik het taboe. Als je psychotisch raakt word je in mijn beleving snel als ‘gek’ of ‘raar’ gezien. Om nog maar te zwijgen over de woorden ‘eng’ en ‘zwak’. Mensen lijken het ongemakkelijk te vinden om erover te praten of ernaar te vragen. Dit sterkt mijn overtuiging dat het taboe voornamelijk voortkomt uit onwetendheid. Wat weer gunstig is want je kunt mensen ‘wetend’ maken.

Maar goed, ik dwaal af. Terug naar het boek.

Het luisteren waard

Al in het voorwoord valt mij een zin op die bij me blijft rondspoken. Het voorwoord is geschreven door Jocob Vorstman een vriend van de schrijver en hij vraagt zich het volgende af:

“ Zou het kunnen zijn dat mensen met een psychiatrische aandoening (misschien geldt dit wel voor alle mensen die op wat voor een wijze dan ook verzwakt zijn) de unieke eigenschap hebben om hen die niet ziek zijn voortdurend eraan te herinneren om moeite te blijven doen om te luisteren, te willen begrijpen en niet te snel te oordelen?”

Het is een lange zin, wellicht moet je hem zelfs twee of drie keer lezen om goed te begrijpen wat er staat, als er al maar één ding staat… Voor mij is het een mooie, draagbare zin. Ik lees het als een antwoord op een van mijn vele vragen. ‘Waarom heeft de ene mens autisme en de ander niet, waarom is de ene mens zo kritisch en de ander niet, waarom krijgt de ene mens een psychose en de ander niet…’ Als ik al een ‘waarom’ zou moeten vinden dan is dit een troostende maar ook krachtige visie. Uiteraard zegt dit meer over mij dan over ieder ander. Ik wil immers antwoorden. Ondanks dat ik tijdens mijn werk en studies heb geleerd dat er soms geen antwoorden zijn, ‘Geen antwoord is ook een antwoord’ zeg ik dan stoer.

En toch, is het niet fantastisch om te denken dat alles gebeurd met een reden? Dat ieder mens unieke eigenschappen heeft om anderen ‘bij de les’ te houden? Dat het niet ‘gewoon het lot’ is maar dat het betekenis heeft? Ik denk het trouwens niet alleen, inmiddels ben ik er aardig van overtuigd.

Waardevolle eigenschappen

Ik ben het met de schrijver eens dat de eigenschappen als luisteren, willen begrijpen en niet te snel te oordelen niet al te overvloedig aanwezig zijn op onze aardbol. Conflicten over andere meningen, geloofsovertuiging, culturen etc. etc. zijn van alledag en komen veelvuldig voor. In de schoolbanken pesten tieners elkaar omdat de een nu eenmaal rode haren heeft en de ander geen merkkleding draagt. Of gewoon omdat iemand is uitgekozen zodat de pester zelf geen gepeste zal zijn. Laatst las ik een artikel dat dit in de volwassen wereld gewoon doorgaat en mensen het kantoorpand uitgepest worden. Schandalig. Ook naar mensen die een andere mening zijn toegedaan, zich anders kleden, er anders uitzien of andere unieke eigenschappen hebben moeten we blijven luisteren, moeten we willen begrijpen en niet te snel over oordelen. Weet jij wat er schuilt achter die grote bek?

Accepteren

Ik kijk graag naar mensen, of ze nu ziek zijn of gezond, vol levensvreugde of neerslachtig, op een manier zoals Jacob hierboven schrijft. Mensen in mijn omgeving, in werk en privé, ziek of niet ziek herinneren mij er voortdurend met hun unieke eigenschappen aan dat ik moet luisteren, op het tempo van de ander, soms in de taal van een ander. En ik probeer oordeelloos te kijken om de mens, echt de mens te kunnen zien die zich aan mij wil tonen. Alleen op die manier kan ik mij een beetje inleven in hoe de ander zich kan voelen. Natuurlijk gaat dit honderdduizend keer mis en voel ik het oordeel opborrelen. Zodra ik dit besef  kan ik weer tegen mezelf zeggen dat ik het niet hoef te begrijpen of dezelfde mening moet hebben en kan ik weer luisteren. Geen antwoord is ook een antwoord.

Het enige wat ik eigenlijk hoef te doen is willen accepteren dat de ander nu eenmaal anders is of denkt dan mij en dat dat goed is, soms zelfs beter. Ik ben er van overtuigd dat je alleen op die manier naar elkaar kan luisteren, met elkaar kan praten, samen kan lachen, kan huilen, samen keihard kan schreeuwen of kan dansen op de melodie van het leven. Taboe doorbrekend.

Om nu niet helemaal melodramatisch over te komen ga ik verder met mijn zolder. Waarschijnlijk zal ik nog vaak toegelachen worden om het feit dat die zolder van ons niet leeg en opgeruimd wordt maar juist vol en onoverzichtelijk.

Ik ben gek op die unieke eigenschap.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *